ścieżka pacjenta

Krok po kroku: co dalej, jeśli podejrzewasz astmę ciężką?

ETAP 1

PRZYGOTUJ SIĘ DO WIZYTY

ETAP 2

SKONSULTUJ SIĘ Z LEKARZEM

ETAP 3

UDAJ SIĘ DO OŚRODKA LECZENIA BIOLOGICZNEGO

LECZENIE BIOLOGICZNE

ETAP 1

PRZYGOTUJ SIĘ DO WIZYTY

0
Zrób TEST RYZYKA ASTMY

PO CO?

Test pomoże ocenić, czy Twoje objawy mogą sugerować, że ASTMA NIE JEST DOBRZE KONTROLOWANA. U części osób może to być sygnał, że potrzebna jest dalsza diagnostyka i rozmowa z lekarzem o zmianie leczenia lub o diagnostyce w kierunku astmy ciężkiej1,2.

Co zrobić dalej?

Zapisz wynik lub zrób zrzut ekranu.

Dlaczego to ważne?

Dzięki temu łatwiej uporządkujesz objawy przed wizytą, pokażesz lekarzowi, co Cię niepokoi, i nie zapomnisz o najważniejszych informacjach w czasie krótkiej lub stresującej konsultacji.

1

Przygotuj informacje przed wizytą

Zapisz:

  • jakie masz objawy i od kiedy trwają
  • jak często się pojawiają
  • czy budzisz się w nocy z powodu objawów
  • czy objawy utrudniają Ci codzienne funkcjonowanie

Przygotuj także informacje o leczeniu:

  • jakie leki stosujesz na co dzień
  • w jakich dawkach
  • jak długo je stosujesz
  • czy zdarza Ci się sięgać po lek doraźny częściej niż zwykle i

Zanotuj również:

  • czy występowały okresy wyraźnego pogorszenia choroby
  • jakie leki były wtedy stosowane — samodzielnie lub przepisane przez lekarza
  • czy konieczny był pobyt w szpitalu
  • czy była potrzebna wizyta w SOR
  • czy masz karty informacyjne z hospitalizacji lub wypisy z wcześniejszych wizyt

Dlaczego to ważne?

Im dokładniej opiszesz przebieg choroby, leczenie i wcześniejsze okresy pogorszenia się choroby, tym łatwiej lekarz oceni, czy astma może nie być dobrze kontrolowana i czy potrzebujesz dalszej diagnostyki lub konsultacji specjalistycznej1,2.

Warto wiedzieć:

Lek szybko rozszerzający oskrzela:
„Częściej niż zwykle" = gdy potrzebujesz go więcej niż 2 razy w tygodniu, codziennie albo zauważasz, że w ostatnich dniach musisz sięgać po niego wyraźnie częściej niż wcześniej.

Lek przeciwzapalny wziewny / inhalator ze sterydem:
„Częściej niż zwykle" = gdy potrzebujesz większej liczby wziewów niż zazwyczaj, szczególnie jeśli taka potrzeba utrzymuje się przez co najmniej 2 dni z rzędu1.

ETAP 2

SKONSULTUJ SIĘ Z LEKARZEM

2

Zgłoś się do lekarza rodzinnego lub specjalisty

Jeśli objawy nadal się utrzymują:

To dobry moment, aby zapytać o dalsze możliwości leczenia, w tym o nowoczesne LECZENIE BIOLOGICZNE.

Co może zrobić lekarz rodzinny?

Lekarz rodzinny oceni Twoje objawy, dotychczasowe leczenie oraz to, jak często dochodzi do pogorszenia się choroby. Może też zlecić część badań potrzebnych do dalszej oceny, np. spirometrię oraz spirometrię z próbą rozkurczową, a w razie potrzeby skierować Cię do poradni specjalistycznej — najczęściej pulmonologicznej lub alergologicznej1,2. Jeśli Twoja historia choroby jest dobrze udokumentowana, lekarz rodzinny może także skierować Cię bezpośrednio do ośrodka kwalifikującego do leczenia biologicznego.

Do jakiego lekarza specjalisty możesz trafić?

Najczęściej do lekarza pulmonologa albo alergologa. Specjalista oceni przebieg choroby, kontrolę objawów i dotychczasowe leczenie. Może też sprawdzić, czy rozpoznanie astmy jest prawidłowe oraz jakie powinny być kolejne kroki diagnostyczne i terapeutyczne1,2.

Na wizytę zabierz:

  • wynik Testu Ryzyka Astmy,
Zrób TEST RYZYKA ASTMY
  • listę objawów,
  • informacje o stosowanym leczeniu,
  • dane o momentach pogorszenia się choroby,
  • wypisy ze szpitala,
  • dokumentację z SOR i innych wcześniejszych interwencji medycznych (w szczególności jeśli lekarz zastosował steryd),
  • dokumentację z wcześniejszych wizyt,
  • inne wyniki badań i informacje, które mogą pomóc lekarzowi ocenić przebieg choroby.

Dlaczego to ważne?

To jeden z kluczowych etapów dalszej diagnostyki. Im lepiej opiszesz lekarzowi przebieg choroby, wcześniejsze leczenie i momenty pogorszeń, tym łatwiej będzie zaplanować kolejne kroki. Dobra dokumentacja może też przyspieszyć decyzję o skierowaniu do odpowiedniego specjalisty, pogłębieniu diagnostyki lub u części pacjentów może to być moment, w którym pojawia się rozmowa o leczeniu biologicznym i ewentualne skierowanie pacjenta na kwalifikacje do ośrodka referencyjnego astmy ciężkiej1,2.

2A

Wykonaj badania diagnostyczne

Jakie badania mogą być potrzebne?

  • spirometria1 i
  • pomiar szczytowego przepływu wydechowego1 i
  • badania krwi, w tym ocena liczby eozynofilów2 i

Po co są te badania?

Pomagają lekarzowi lepiej ocenić, jak funkcjonują Twoje drogi oddechowe, jak wygląda przebieg choroby i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka lub zmiana leczenia. Spirometria jest jednym z podstawowych badań w rozpoznawaniu i monitorowaniu astmy, a badania krwi mogą dostarczyć dodatkowych informacji o typie zapalenia1,2.

Ważne:

Wyniki tych badań lekarz interpretuje zawsze w kontekście objawów, dotychczasowego leczenia i całego przebiegu choroby. U części pacjentów nie wszystkie badania są potrzebne od razu.

SPIROMETRIA

WAŻNE:

To podstawowe badanie, które pomaga ocenić, czy przepływ powietrza przez oskrzela jest prawidłowy. Może pokazać, czy drogi oddechowe są zwężone i czy poprawiają się po zastosowaniu leku rozszerzającego oskrzela.

Kiedy wykonuje się spirometrię?

  1. na początku (diagnostyka), aby potwierdzić astmę
  2. gdy objawy się nasilają, żeby sprawdzić, czy choroba się pogorszyła
  3. przy podejrzeniu astmy ciężkiej, aby ocenić, czy mimo leczenia drogi oddechowe nadal są zwężone
  4. kontrolnie, żeby ocenić skuteczność leczenia

Jak wygląda badanie?

  • bierzesz maksymalny wdech
  • następnie jak najszybciej i jak najmocniej wydmuchujesz powietrze do ustnika
  • czasem badanie powtarza się po podaniu leku wziewnego

O czym warto pamiętać?

  • przed badaniem lekarz może zalecić, aby czasowo nie przyjmować niektórych leków wziewnych, ponieważ mogą wpływać na wynik
  • prawidłowy wynik nie zawsze wyklucza astmę, bo jej przebieg bywa zmienny1

POMIAR SZCZYTOWEGO PRZEPŁYWU WYDECHOWEGO (PEF)

WAŻNE:

Prosty test wykonywany w domu, który pokazuje, jak szybko jesteś w stanie wydmuchać powietrze z płuc. Wykonuje się je małym urządzeniem (peak flow meter), często w domu.

Po co się go robi?

Chodzi o ocenę zmienność objawów w czasie – nie o jednorazowy wynik. W astmie wartości mogą się wahać – np. być gorsze rano, lepsze wieczorem lub zmieniać się z dnia na dzień.

Kiedy się wykonuje:

  1. gdy spirometria jest prawidłowa, ale objawy nadal występują
  2. w diagnostyce astmy, przez 2 tygodnie rano i wieczorem
  3. w astmie ciężkiej, do monitorowania kontroli

Jak wygląda badanie?

  1. wydychasz powietrze maksymalnie szybko i mocno do urządzenia
  2. robisz 3 próby
  3. zapisujesz najlepszy wynik
  4. pomiar powinien być wykonywany regularnie, najlepiej rano i wieczorem, aby ocenić wahania1

EOZYNOFILE

Eozynofile to rodzaj białych krwinek stanowiących element układu odpornościowego.

U części osób chorujących na astmę mogą przyczyniać się do rozwoju stanu zapalnego w drogach oddechowych. W celu ich oceny można wykonać podstawowe badanie morfologii krwi z rozmazem, czyli z oznaczeniem odsetka poszczególnych krwinek białych.

Jest to jedno z najważniejszych badań pomocniczych w diagnostyce astmy eozynofilowej.

WAŻNE:

Czy wiesz, że wynik liczby eozynofilów może zależeć od stosowanego leczenia?
Szczególnie doustne sterydy mogą obniżać ich liczbę we krwi. Dlatego takie badanie krwi najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia sterydami doustnymi albo co najmniej 1–2 tygodnie po jego zakończeniu, jeśli jest to możliwe.

DLACZEGO?

Bo sterydy mogą czasowo obniżyć wynik i sprawić, że stan zapalny będzie wyglądał na mniejszy, niż jest naprawdę. Dlatego lekarz ocenia ten parametr w kontekście objawów, leczenia i całego przebiegu choroby. Czasem, dla lepszej oceny, badanie trzeba powtórzyć nawet do 3 razy oraz w różnych porach dnia2.

2B

Umów się na wizytę kontrolną

ETAP 3

UDAJ SIĘ DO OŚRODKA LECZENIA BIOLOGICZNEGO

3

Ze skierowaniem od lekarza zgłoś się
do ośrodka leczenia biologicznego

NFZ

Co dalej?

Jeśli lekarz specjalista lub lekarz rodzinny uzna, że możesz wymagać leczenia biologicznego, skieruje Cię do odpowiedniego ośrodka prowadzącego taką terapię. Leczenie biologiczne ciężkiej astmy w Polsce jest realizowane w ramach programu lekowego B.44 od ponad 10 lat i jest w pełni bezpłatne dla pacjenta3–6.

Co dzieje się w ośrodku?

W ośrodku przejdziesz dalszą ocenę i kwalifikację do leczenia. Lekarz ośrodkowy analizuje przebieg choroby, dotychczasowe leczenie, wyniki badań oraz to, czy spełniasz kryteria programu lekowego. Wybór terapii zależy od postaci choroby i powinien być poprzedzony pogłębioną diagnostyką2, 4–6.

Dlaczego to ważne?

Twoje życie nie musi wyglądać tak jak teraz. Jeśli mimo leczenia nadal się dusisz, gorzej śpisz, unikasz wysiłku albo rezygnujesz ze spotkań z bliskimi i codziennych planów, warto sprawdzić, czy są dla Ciebie dostępne inne możliwości leczenia. Dla części pacjentów to właśnie ten krok otwiera drogę do nowoczesnej terapii, która pomaga lepiej kontrolować astmę i ograniczać epizody pogorszenia się choroby, a u części chorych może prowadzić nawet do REMISJI CHOROBY2 i.

W Polsce z leczenia biologicznego w ciężkiej astmie korzystają już tysiące pacjentów7,8 i.

REMISJA CHOROBY

Warto wiedzieć:

Remisja oznacza stan, w którym astma ciężka jest bardzo dobrze kontrolowana: nie ma objawów choroby, pogorszenia choroby, nie ma też potrzeby stosowania sterydów doustnych. Nie oznacza to „całkowitego wyleczenia", ale dla części pacjentów może oznaczać dużą poprawę jakości życia2.

Chcesz pogłębić swoją wiedzę?
Przeczytaj artykuł: „Czy można „wyleczyć" astmę ciężką?"

LECZENIE BIOLOGICZNE W POLSCE

Warto wiedzieć:

Warunki włączenia do programu lekowego są aktualizowane zgodnie z obowiązującym obwieszczeniem Ministra Zdrowia. Dlatego jeśli w przeszłości nie spełniałeś(-aś) kryteriów leczenia biologicznego, warto ponownie porozmawiać ze specjalistą i zapytać o aktualne możliwości leczenia3–6.

Zrób TEST RYZYKA ASTMY
Podziel się swoimi doświadczeniami z innymi chorymi! Odwiedź nasz profil na Facebooku lub Instagramie
Przypisy:
  1. Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention. 2026 update. GINA; 2026. Data dostępu: sierpień 2026 r. https://ginasthma.org/2026-gina-strategy-report/
  2. Global Initiative for Asthma. Difficult-to-Treat & Severe Asthma in Adolescent and Adult Patients: Diagnosis and Management. A Short GINA Guide for Health Professionals. GINA; 2026. Data dostępu: sierpień 2026 r. https://ginasthma.org/2026-gina-severe-asthma-guide
  3. Minister Zdrowia. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 lipca 2026 r. 2026. Data dostępu: sierpień 2026 r.
  4. Minister Zdrowia. Program lekowy B.44 „Leczenie chorych z ciężką postacią astmy (ICD-10: J45, J82)". Załącznik do obowiązującego wykazu refundowanych leków; 2026. Data dostępu: sierpień 2026 r.
  5. Narodowy Fundusz Zdrowia. Alergia i astma – filmy edukacyjne. Astma ciężka – objawy i leczenie. NFZ; 2019. Data dostępu: sierpień 2026 r. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/alergia-i-astma-filmy-edukacyjne,7363.html
  6. Seweryn M, Augustyńska J, Kopel J, Romańska E, Rękawek B. Raport. Program lekowy B.44. Leczenie chorych z ciężką postacią astmy. Analiza organizacji i funkcjonowania, badanie ekonomiczne, rekomendacje zmian. Wersja 2.0. Kraków: EconMed Europe; 2023. Data dostępu: sierpień 2026 r.
  7. Dąbrowiecki P, Gawlik R, Kupczyk M, Łęcka D, Ben Drissi A. What prevents us from treating severe asthma well? A doctor's perspective. Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology. 2024;11(1):1–9. doi:10.5114/pja.2024.135943. Data dostępu: sierpień 2026 r. https://www.termedia.pl/Co-nam-przeszkadza-dobrze-leczyc-astme-ciezka-r-nPunkt-widzenia-lekarza,123,52526,0,1.html
  8. Polskie Towarzystwo Alergologiczne. Leczenie biologiczne astmy ciężkiej. PTA dla pacjentów; 2025. Data dostępu: sierpień 2026 r. https://dlapacjentow.pta.med.pl/leczenie-biologiczne-astmy-ciezkiej/

Informacje zawarte na tej stronie internetowej są przekazywane przez firmę AstraZeneca wyłącznie w celach edukacyjnych i nie powinny zastępować rozmowy z lekarzem ani żadnym pracownikiem służby zdrowia. Nie należy wykorzystywać publikowanych tu informacji do diagnozowania ani leczenia problemów zdrowotnych lub choroby. W razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia należy porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą.